Stal

Stal to stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i plastycznie obrabialny o zawartości węgla nie przekraczającej 2,06 proc. Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy, zazwyczaj przy większych zawartościach węgla cementyt występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu

Stal obok żelaza i węgla zawiera często również inne składniki. Do pożądanych (składniki stopowe) zalicza się głównie metale (chrom, nikiel, mangan, wolfram, miedź, molibden, tytan). Pierwiastki takie jak tlen, azot, siarka oraz wtrącenia niemetaliczne, głównie tlenków siarki, fosforu, nazywane są zanieczyszczeniami.

Stal dostarczana jest w postaci różnorodnych wyrobów hutniczych. Są to m.in.: wlewki, pręty, rury okrągłe, profile zamknięte i otwarte (płaskowniki, kątowniki, ceowniki, teowniki, dwuteowniki), blachy.

Im większa zawartość węgla (a tym samym udział twardego i kruchego cementytu), tym większa twardość stali. Węgiel w stalach niskostopowych wpływa na twardość poprzez wpływ na hartowność stali. W stalach stopowych wpływ węgla na twardość jest również spowodowany tendencją niektórych metali, głównie chromu, do tworzenia związków z węglem - głównie węglików o bardzo wysokiej twardości.

W budownictwie stal stanowi jeden z podstawowych materiałów konstrukcyjnych. Najczęściej używane w tej dziedzinie gospodarki gatunki to stale niskostopowe i ogólnego przeznaczenia (nazywane także stalami niestopowymi).

Podział stali:

Ze wzgledu na zawartość i strukturę wewnętrzną:

• stal podeutektoidalna (zawartość weglą ponizej 0,77proc.)
• stal eutektoidalna (zawartość weglą wynosząca 0,77proc.)
• stal nadeutektoidalna (zawartość weglą powyżej 0,77proc.)

Ze wzgledu na zastosowanie:

• stal konstrukcyjna (używana do budowy konstrukcji stalowych i części urządzeń oraz maszyn o typowym przeznaczeniu)
• stal narzędziowa (używana do produkcji narzędzi, elementów przyrządów pomiarowych oraz odpowiedzialnych uchwytów; stale narzędziowe charakteryzują się wysoką twardością, odpornością na ścieranie, niewielką odkształcalnością i niewrażliwością na przegrzanie)
• stal specjalna (przeznaczona do specjalnych zastosowań, np. stal kwasoodporna, nierdzewna, żarowytrzymała; stale specjalne zawierają dużą ilość dodatków stopowych)

Ze wzgledu na udział i rodzaj składników stopowych:

• stal węglowa (niskowęglowa, średniowęglowa, wysokowęglowa)
• stal stopowa (nisko i wysokostopowa; oprócz węgla występują inne dodatki stopowe o zawartości od kilku do kilkudziesięciu procent)

Artykuł wykorzystuje materiały: pl.wikipedia.org; Licencja: GNU FDL