Nitowanie, Budownictwo

 

Nitowanie

Nitowanie klasyczne to stałe połączenie kilku części za pomocą nitów przedstawiających trzpienie walcowe z łbami. Nitowanie stosuje się przede wszystkim do łączenia ze sobą blach, taśmowników, kształtowników stalowych, a także do nierozłącznych połączeń różnych części maszyn i przedmiotów.

Nitownie można podzielić na:

• zwykłe (obydwa łby nitu występują ponad powierzchnię nitowanych elementów)
• kryte (łby nitów są równo z powierzchnią łączonych części)

Nit składa się z walcowatego trzpienia z łbem podstawowym oraz łba, zwanego zakuwką, którą formuje się przez spęcznianie trzpienia. Pomiędzy łbem a trzpieniem z reguły znajduje się szyjka przejściowa, zapewniająca większą wytrzymałość nitu.

Ponieważ nity kryte osłabiają części łączone w miejscu połączenia, stosuje się je wyłącznie w razie rzeczywistej potrzeby.

Długość trzpienia nitowanego powinna być równa sumie grubości obu łączonych części, powiększonej o długość trzpienia, przeznaczoną do uformowania zakuwki.

Otwory do nitów są wiercone lub przebijane na specjalnych tłoczarkach. Otwory wiercone mają kształt walcowy, a przebijane stożkowy. Powierzchnie otworów wyrównuje się rozwiertakiem-zdzierakiem. Do nitowania stosuje się: młotek ślusarski, wspornik do łba nitu, dociskacz do uszczelnienia nitowania części oraz zakuwnik do uformowania zakuwki.

Nity są używane przy nitowaniu płaskich elementów, np. fragmentów blach, skór a nawet tworzyw sztucznych. Nity pracują zwykle na ścinanie.
Nitowanie było dawniej (przed opanowaniem spawania) powszechnie używane przy konstrukcji mostów, statków. Proces nitowania polegał na zabiciu gorącego nita młotem tak, by wypełnił on przygotowany wcześniej otwór w dwóch fragmentach poszycia.

Obecnie klasyczne nitowanie stosowane jest rzadko, zostało wyparte przez spawanie. Rozpowszechniło się natomiast, ze względu na łatwość wykonania i niską cenę, nitowanie rurkowymi nitami zrywalnymi. Nit taki ma postać rurki z grzybkowatym łebkiem, przez który przetknięty jest pręcik z przewężeniem zakończony zgrubieniem o średnicy nieco większej niż wewnętrzna średnica rurki nitu. Proces nitowania polega na wyciąganiu owego pręcika z dużą siłą. Zgrubienie nie przechodzi przez rurkę, następuje jej spęcznie, a następnie zerwanie pręcika w miejscu przewężenia - nit trzyma z jednej strony własnym łbem, z drugiej spęczeniem. Dodatkową zaletą takiego nitowania jest możliwość wykonania nawet przy jednostronnym dostępie. Technologia ta jest stosowania najczęściej do mocowania blach do konstrukcji nośnej.

W użyciu są także nity rurkowe klasyczne. Są to krótkie kawałki rurek, których końce (lub koniec - drugi może być wstępnie przygotowany) przy nitowaniu są wywijane i zaklepywane za pomocą specjalnego urządzenia ze stożkiem. Takie nity w różnych odmianach są często stosowane do łączenia mniej odpowiedzialnych części mechanizmów lub też np. do zdobienia czy zabezpieczaniu brzegów wyrobów tekstylnych lub skórzanych przy otworach.

Innym obecnie stosowanym nitem jest nit rozchylny. Tu zakuwka ma postać najczęściej dwóch (rzadziej czterech) języczków, które rozgina się po umieszczeniu nita w miejscu połączenia; nity takie stosuje się do ręcznego łączenia np. uchwytów przy wyrobach kaletniczych, itp.

Artykuł wykorzystuje materiały: pl.wikipedia.org; Licencja: GNU FDL